Joan lo Bèstia
Jeanne ANDRIEU
CONTES - MYTHES - CROYANCES
Conte
--- En 1998 ---
Introduction
De nombreux contes mettent en scène des simples d'esprit à qui il arrive de multiples mésaventures.
En Rouergue, cet anti-héros se nomme généralement Joan lo Bèstia, Joan lo Nèci, Tòni, Toèna ou bien encore Joan-Joan, c'est-à-dire Jean ou Antoine.
La séquence de la foire est classée AT 1696 (qu'aurais-je dû dire / faire ?) dans la classification internationale Aarne-Thompson permettant l'indexation des contes populaires par contes-types.
Jeanne tient ses contes de sa grand-tante, Marie Soubayrol d’Orlhaguet, une sœur de sa grand-mère.
« Aquò èra un enfant que fasiá tot a la revèrs.
Sa maire l’envoièt cercar de gulhas al mercat, s’arrestèt en camin, las plantèt dins un plonjon e las tornèt pas trobar. Alara sa maire li di(gu)èt :
“Que siás bèstia, paure enfant ! Las te caliá metre a la botonièira !”
Aprèssa, l’envoièt cercar una relha. Atrapèt la relha e la plantèt per la vèsta.
“Mès que siás bèstia, paure enfant ! La te caliá portar sus l’espatla.
– Lo còp que ven o farai !”
Aprèssa, l’envoièt crompar un pòrc. Se sovenguèt de la leiçon de la maire e lo metèt sus l’espatla, pardí. Quand arribèt, lo pòrc li aviá manjat un tròç d’una aurelha.
“Mès que siás bèstia, paure enfant ! Lo te caliá estacar per una còrda e lo rabalar.
– Lo còp que ven o farai !”
Lo còp que ven l’envoièt cercar una marmita, que la siá èra traucada, per far la sopa. Prenguèt la marmita, l’estaquèt per una còrda e la rabalèt jusca l’ostau. Quand arribèt, la marmita èra traucada.
“Paure enfant, mès siás completament falord ! Lo còp que ven, demoraràs aquí, me gardaràs la cloca e ieu anarai a la fièira.”
La maire anèt a la fièira e li laissèt la cloca a far manjar. Aquela cloca se voliá pas levar, la trapa amb un còp de baston e la tuèt… Alara se metèt suls uòus, pardí, per les coar, per que venguèsson pas freges. Quand la maire tornèt, les aviá totes esclafats… »
