Los seccionals de Sant-Chèli
Raymond CAYREL
COMMUNE
--- En 1998 ---
Introduction
En pays occitan, le mot comuna désigne aussi bien le territoire que l’institution ou la mairie. Celle-ci est également appelée ostau comun ou ostau comunal.
Le terme de comunals ou comuns désigne les parcelles communales (lo patus, lo codèrc…). On y gardait naguère le bétail : pòrcs, vacas, fedas, cabras, aucas… Certains étaient cultivés.
Les pays montanhòls avaient en général des communaux assez étendus.
Il y avait aussi des biens sectionaux dont la jouissance commune revenait aux habitants d'une section de commune et non à l'ensemble des administrés.
« Aquò’s pas de comunals, aquò’s de tèrras seccionàrias.
A Sant-Chèli, avèm 1200 ectaras de comunals. La puspart dels vilatges an de dreches sus aquelas seccions mès i a de vilatges que an pas cap de dreches, que an pas cap de comunal.
Aquò’s la comuna que es cargada de la gestion dels comunals. A una epòca, o partagèron e donèron un pichon lòt de cada pichòta region. Mès, aquò fasiá de parcèlas tròp pichonas e, n’i a vint ans, refasquèrem tot aquò e donèrem pas qu’un sol lòt mès de sèt o uèch ectaras a cada exploitacion.
A Sant-Chèli, i aviá lo comunal de Bèlveset e lo comunal de L’Adrech. Cadun i metiá un pauc çò que voliá. Aquí atanben fasquèrem lo partatge. Aquí i agèt tres operacions : una per menar l’ai(g)a, una per far una pista per desaclavar cada parcèla e una per far las cloturas. »
